Dünyaca ünlü Çerkes halk şarkıları grubu Bjamiy‘in sanat direktörü Bekul Leonid’in 50. sanat yılı anısına düzenlenen programda sahne alıyor Bjamiy grubu
Seslendirdikleri bir Çerkes halk şarkısı
“Ne Fıtse Yi Wered”
Yorumlayan : Azmet Nedaxe … 1990’lar kaydı.
Gelin bugün Kabardey’e ve geçmişe bir yolculuk yapalım…
Yıl: 1945 2. Dünya savaşı yeni bitmiştir.
Almanlara karşı savaşan Kızıl Ordu’da görevli Kardenğuş Zıramuk da terhis olur Nalçık’a döner. Karnı açtır bir lokantaya girer birşeyler atıştırmak için köyüne gitmeden önce.
Köşede bir masada daha sonra yanına gidip tanışacağı bir Dağ Yahudisi (Tat) genci garmonuyla bu şarkının ezgisini çalmaktadır
Çok hoşuna gider ama şarkının aslını da araştırmaz…
Sonra 1949 yılına gelinir. Nalçık radyosunda çalışıyordur artık Zıramuk ve en Batıda Şapsığ diyarından en doğuda Gılahsteney diyarına kadar Çerkes yurdunu karış karış gezerek Çerkes halk şarkılarını derlemeye başlar.
Bu fotoğrafta Kardenğuş Zıramuk, Çerkes diyarının en batısında Şapsığ topraklarında “Atalarımızın şarkıları”nı derliyor….
Bu fotoğrafta ise Çerkes diyarının en doğusunda bir Gılahsteney köyünde…
Zıramuk’a yardımcı olarak yanında bulunan kişi (ses kayıt cihazının başındaki genç Utıj Baris)
Bir gün Kabardey / Gılahsteney tarafında Kuba isimli bir köyde mola verirler. Köyde çok meşhur ve gencecik (17 yaşında) bir pşınawa hıgebz’den bahsederler Zıramuk’a.
Dal Fatime’in ilk çaldığı ezgi yıllar önce bir Nalçıkta bir lokantada dağ yahudisinden işittiği parçadır.Zıramuk bunu ilk nasıl dinlediğinden bahsedince ortamdakiler olur mu hiç öyle şey. Bu taraflarda çok meşhur bir Adıge l’ağunığa weredıjjdır bu. Dal Fatimet çalar. Yanındakiler weredi seslendirir. Zıramuk bu halkın hafızasından bir daha silinmemecesine kaydeder şu şahane weredi
1956 yılında ilk profesyonel kaydı yapılır Ne Fıtse Yi Wered’in Nalçık radyosunda. Dönemin iki usta sesi Şegıhaşe Lole ve Kudey Farizat seslendirirler. İlk olarak Çerkes diyarında bu kayıtla ünü yayılır şarkının.
Buyrun 1956 tarihli bu ilk profesyonel kaydı da dinleyin.
00:00
.
Ama şarkıyı asıl ünlü yapan, Çerkes müziğinin dev ismi Paşe Lena’dır. 1980’lerde bir plağında seslendirir Ne Fıtse Yi Wered’i
Artık herkesin dilindedir bu l’ağunığa weredıjj.. Paşe Lena’nın ne Fıtse yorumunun olduğu bu plak bende mevcut. Buyrun bir de ondan dinleyin aynı şarkıyı…
00:00
00:00
Ne F’ıtse Yi Wered Siyah Gözlünün şarkısı
Kardenğuş Zıramuk, 1949’da Çerkes diyarının bir ucunda, Gılahsteney’in Kuba köyünde derledi… Bizler 2023’de Anadolu bozkırına dağılmış dinliyoruz işte…
